شرح عربى : و بعضهم ، كالخليل و يونس ، اعرب ، ايّا ، مطلقا ، و ان اضيفت و حذف صدر صلتها و قد قرء شاذّا فى الآية السّابقة بالنّصب و اوّلت قرائة الضّمّ على الحكاية اى الّذىّ يقال فيه : ايّهم اشدّ . و فى ذا الحذف ، اى حذف صدر الصّلة الّذى هو العايد ، ايّا غير اىّ ، من بقيّة الموصولات ، يقتفى ، اى يتبع و لكن به شرط ليس فى اىّ ، اشار اليه بقوله : ان يستطل وصل ، اى يوجد طويلا نحو : و هو الّذىّ فى السّماء إله و فى الارض إله اى الّذىّ هو فى السّماء إله . و ان لم يستطل ، الوصل ، فالحذف ، للعايد ، نزر اى قليل كقوله : من يعن بالحمد لا ينطق بما سفه اى بما هو سفه . و ابوا ، اى امتنع النّحاة من تجويز ، ان يختزل ، اى يقطع العايد اى يحذف ، ان صلح الباقى لوصل مكمل ، كان يكون جملة او ظرفا او مجرورا تامّا ، لانّه لا يعلم أحذف شيئ منه ام لا . و الحذف عندهم كثير منجلى . ترجمه و شرح : برخى از ادباء اىّ را مطلقا اعراب داده‌اند . شارح گويد : مقصود از « بعض » مشار اليه خليل و يونس بوده و مراد از « مطلقا » اينستكه اگرچه « اىّ » اضافه شده و صدر صله‌اش محذوف باشد و بطور شاذّ و نادر در آيه گذشته يعنى « ايّهم اشدّ على الرّحمن عتيا » كلمه « ايّهم » بنصب قرائت شده است . اينقائلين ( يعنى كسانى كه اىّ را معرب دانسته‌اند ) قرائت ضمّ را تأويل برده و برحكايت تنزيل نموده‌اند .